Kiedy serce napotyka obrony,
kiedy miłość spotyka opór.

Celem mojego wystąpienia będzie przedstawienie koncepcji pracy z traumą przywiązaniową w modelu Intensywnej Krótkoterminowej Psychoterapii Dynamicznej (ISTDP) dr. Habiba Davanloo. 

Wystąpienie inspirowane jest słowami brytyjskiego psychoanalityka Davida Malana: „Freud odkrył nieświadomość; Davanloo odkrył, jak terapeutycznie z nią pracować.” (Short-Term Dynamic Psychotherapy, 1980; 1992).

W ujęciu Davanloo trauma przywiązaniowa nie jest historią słabości, lecz świadectwem siły uczuć, których nie było komu pomieścić. Leczenie polega na tym, aby to, co zostało rozbite i wyparte, mogło zostać doświadczone, zintegrowane i opłakane. Dopiero wtedy „połamane serce” odzyskuje zdolność kochania, a „nieobecny umysł” może powrócić do pełnej obecności w relacji z drugim człowiekiem.

Wystąpienie będzie także próbą odpowiedzi na pytanie o wpływ wczesnych urazów więzi na organizację nieświadomości oraz o znaczenie odsłaniania i neutralizowania filarów oporu w procesie terapeutycznym. „Połamane serca” i „nieobecne umysły” w ujęciu Davanloo nie są metaforą literacką, lecz opisem klinicznej rzeczywistości, którą w ISTDP obserwujemy „na żywo”: w przeniesieniu, w ciele, w mikroruchach, obronach z poziomu języka, w nagłym wzroście lęku, w zaciśniętym oddechu, w somatyzacji oraz w zjawiskach dysocjacyjnych. Kluczowe jest przy tym założenie, że pacjent często cierpi nie z powodu samych uczuć, lecz z powodu tego, co robi, aby ich nie czuć, żeby nie wiedzieć tego co wie.

Punkt ciężkości zostanie położony na przybliżenie podstawowych pojęć stanowiących rdzeń myślenia klinicznego w ISTDP: nieświadomego przymierza terapeutycznego, nieświadomych złożonych uczuć przeniesieniowych oraz nieświadomego oporu – jako kategorii rozumienia procesu, kluczowych dla skuteczności terapii. Przedstawię również, jak dynamika nieświadomości manifestuje się w praktyce klinicznej i dlaczego Davanloo przywiązywał tak dużą wagę do kompleksowego, metapsychologicznego rozumienia procesu leczenia, obejmującego:

1. nieświadome uczucia przeniesieniowe – zalegające, wielowarstwowe, złożone i ambiwalentne, obejmujące miłość, żal, wściekłość oraz winę z powodu wściekłości;
2. nieświadomy opór – w tym jego wymiar charakterologiczny i opór wynikający z poczucia winy / opór superego/;
3. nieświadome przymierze terapeutyczne – jako siłę zdolną przeciwstawić się oporowi (także destrukcji superego) i otworzyć drogę do przeżycia zalegających uczuć oraz rekonstrukcji wewnętrznej organizacji aparatu psychicznego.

I na koniec pokażę, że ISTDP stanowi klasyczny przykład podejścia transdiagnostycznego, ponieważ:

• stosuje te same zasady kliniczne (m.in. analizę oporu, mobilizację emocji, pracę z lękiem) u pacjentów z różnymi rozpoznaniami – depresją, zaburzeniami lękowymi, zaburzeniami osobowości, somatyzacją czy doświadczeniem traumy;
• dąży do mobilizacji nieświadomych emocji przywiązaniowych, które stanowią źródło objawów niezależnie od ich zewnętrznej postaci;
• ma potwierdzoną skuteczność w różnych kategoriach diagnostycznych, co wzmacnia jej transdiagnostyczny charakter.