Kiedy serce napotyka obrony, kiedy miłość spotyka opór.

Przyjrzymy się temu, jak odróżnić autentyczny smutek od obron płaczliwości i bezradności — i jak właśnie współczucie do siebie staje się siłą zdolną przełamać destrukcyjną lojalność wobec patologicznych wzorców. Omówimy drogę „od złości do miłości": od obron przed konstruktywną złością, przez ukrytą wściekłość, winę i żal, aż po pełne doświadczenie złości jako energii potrzebnej do stawiania granic i budowania dojrzałych relacji.

Wyjaśnimy, dlaczego miłość nie może rozkwitać bez dostępu do tej fundamentalnej emocji. Na przykładach pokażemy, jak kontakt z wypartymi emocjami przywraca zdolność do bliskości.

To wystąpienie jest zaproszeniem do zrozumienia, jak emocjonalna prawda prowadzi do uzdrowienia — i jak dzięki niej możliwe staje się życie z większą czułością, odwagą i miłością.

Nielojalność wobec opiekunów — również tych zaniedbujących i nadużywających — uruchamia poczucie winy podobnie jak zdrada miłości. Każda zdrada grozi emocjonalnym bólem lub karą; każda decyzja zostawia swój ślad.

Przybliżymy, jak z perspektywy ISTDP zajmujemy się złożonymi aspektami lojalności i winy jako siłami wspierającymi vs. sabotującymi gotowość pacjenta do wejścia w bliską relację — w tym z psychoterapeutą. Szczególną uwagę poświęcimy kluczowym decyzjom obciążonym zepchniętym do nieświadomości poczuciem winy.

Zilustrujemy na przykładach klinicznych, jak zajęcie się zdrową i niezdrową winą, odseparowanie ich od siebie oraz doświadczenie żalu z powodu zdradzonej miłości pozwalają odblokować głęboko pogrzebane i przez lata sabotowane pragnienia bliskości i rozwoju.

Prezentacja ilustruje teoretycznie i praktycznie:

• jak dochodzi do zablokowania dostępu do „miękkich" emocji — miłości, czułości;
• jakie warstwy psychologicznych mechanizmów bronią dostępu do ludzkiej delikatności;
• jak w procesie psychoterapii można wspierać pacjenta w doświadczaniu różnych stanów, które w toku życia zostały obudowane obronami bądź są nieświadomie traktowane jako zagrożenie;
• dlaczego miłość potrzebuje siły złości;
• jak miłość obecna jest w gabinecie psychoterapeuty — w relacji pacjent–pacjent, pacjent–psychoterapeuta, psychoterapeuta–psychoterapeuta.

Wystąpienie będzie też próbą odpowiedzi na pytanie o wpływ wczesnych urazów więzi na organizację nieświadomości oraz o znaczenie odsłaniania i neutralizowania filarów oporu w procesie terapeutycznym. „Połamane serca" i „nieobecne umysły" w ujęciu Davanloo nie są metaforą literacką, lecz opisem klinicznej rzeczywistości, którą w ISTDP obserwujemy „na żywo": w przeniesieniu, w ciele, w mikroruchach, obronach z poziomu języka, w nagłym wzroście lęku, w zaciśniętym oddechu, w somatyzacji oraz w zjawiskach dysocjacyjnych.

Punkt ciężkości zostanie położony na przybliżenie podstawowych pojęć stanowiących rdzeń myślenia klinicznego w ISTDP: nieświadomego przymierza terapeutycznego, nieświadomych złożonych uczuć przeniesieniowych oraz nieświadomego oporu – jako kategorii rozumienia procesu, kluczowych dla skuteczności terapii. Przedstawię również, jak dynamika nieświadomości manifestuje się w praktyce klinicznej i dlaczego Davanloo przywiązywał tak dużą wagę do kompleksowego, metapsychologicznego rozumienia procesu leczenia, obejmującego:

• nieświadome uczucia przeniesieniowe – zalegające, wielowarstwowe, złożone i ambiwalentne, obejmujące miłość, żal, wściekłość oraz winę z powodu wściekłości;
• nieświadomy opór – w tym jego wymiar charakterologiczny i opór wynikający z poczucia winy / opór superego/;
• nieświadome przymierze terapeutyczne – jako siłę zdolną przeciwstawić się oporowi (także destrukcji superego) i otworzyć drogę do przeżycia zalegających uczuć oraz rekonstrukcji wewnętrznej organizacji aparatu psychicznego.

I na koniec pokażę, że ISTDP stanowi klasyczny przykład podejścia transdiagnostycznego, ponieważ:

• stosuje te same zasady kliniczne (m.in. analizę oporu, mobilizację emocji, pracę z lękiem) u pacjentów z różnymi rozpoznaniami – depresją, zaburzeniami lękowymi, zaburzeniami osobowości, somatyzacją czy doświadczeniem traumy;
• dąży do mobilizacji nieświadomych emocji przywiązaniowych, które stanowią źródło objawów niezależnie od ich zewnętrznej postaci;
• ma potwierdzoną skuteczność w różnych kategoriach diagnostycznych, co wzmacnia jej transdiagnostyczny charakter.

Podczas wystąpienia omówimy, jak:

• ożywiać nadzieję i wzmacniać zaufanie pacjentów do procesu terapii;
• przekształcać skargi pacjenta w pozytywne, mobilizujące do pracy cele terapeutyczne;
• formułować interwencje o działaniu antydepresyjnym oraz unikać takich, które mogą pogłębiać depresyjność pacjenta w trakcie sesji;
• rozumieć mechanizmy depresyjne w oparciu o trójkąt konfliktu i trójkąt osób;
• pomagać pacjentom uwalniać się od obron podtrzymujących cierpienie;
• budować tolerancję i akceptację dla trudnych, ambiwalentnych emocji wobec bliskich.

Specyfiką rozszczepienia i projekcji jest utrzymywanie trudnych, ambiwalentnych i skonfliktowanych uczuć poza świadomością pacjenta. W miarę narastania bliskości emocjonalnej wzrasta zarówno pragnienie miłości, jak i bolesne afekty związane z wcześniejszymi naruszeniami więzi, zależnością oraz relacyjną traumą — pacjenci krusi mają bardzo ograniczoną zdolność tolerowania tych stanów, dlatego chronią się poprzez rozszczepienie i projekcyjne lokowanie nieakceptowalnych części doświadczenia w innych.

Wystąpienie będzie poświęcone klinicznej pracy nad restrukturyzacją tych regresywnych mechanizmów. Na przykładach klinicznych (z możliwością prezentacji materiału wideo) pokażemy, w jaki sposób wzmacnianie ego pacjenta, rozpoznawanie i stopniowe podważanie syntonicznych obron oraz jednoczesna regulacja lęku umożliwiają integrację sprzecznych uczuć.