Poczucie winy jest nie tylko konstruktem poznawczym, czy głosem superego, ale również reakcją biofizjologiczną, zakorzenioną w ewolucji i w fundamentalnej potrzebie utrzymania więzi.

Jako ludzie jesteśmy jedynymi ssakami, które przez lata po urodzeniu potrzebują bezpiecznego przywiązania, aby przetrwać. Aby ochronić relację z opiekunem, nawet w warunkach traumy, psychika dziecka może wyprzeć morderczą wściekłość, bunt czy impuls separacyjny. W ich miejsce pojawia się poczucie winy.

Jak podkreśla Monica Urru:
„Poczucie winy nie pojawia się dlatego, że jesteśmy źli. Pojawia się dlatego, że kiedyś musieliśmy wyprzeć część siebie, aby ocalić więź.”

Pacjenci rzadko zgłaszają się z hasłem „mam problem z poczuciem winy”.
Przychodzą z depresją, somatyzacją, przewlekłym napięciem, uzależnieniem od złości, dewaluacją siebie lub terapeuty. Często nieświadomie karzą się za impuls, którego nie mogli kiedyś przeżyć.

Jeśli pacjent nie przejdzie przez doświadczenie prawdziwego poczucia winy, może:

• pozostać zafiksowany na złości,
• utkwić w depresyjnej identyfikacji z przedmiotem wściekłości,
• utrwalać patologię superego,
• powtarzać traumę w relacjach.

Z kolei kiedy poczucie winy zostaje w pełni doświadczone, pojawia się spokój, który jest znakiem integracji. Energia podtrzymująca obrony staje się dostępna dla ego.

„Zanim zaczniemy badać uczucia, musimy uczynić przestrzeń poprzez restrukturyzację superego.”

Co wyróżnia ten materiał

Prowadząca szkolenie, Monica Urru, łączy model ISTDP z uważnym procesem neurobiologicznym. Nie zatrzymuje się na poziomie narracji, prowadzi do doświadczenia impulsu w ciele.

Zamiast unikać zdysocjowanych uczuć:

• pomaga pacjentowi je nazwać,
• doświadczyć,
• wytrzymać w oknie tolerancji lęku,
• zintegrować w spójną historię życia.

W pracy z pacjentami o kruchej strukturze osobowości uwzględnia ryzyko utraty poczucia „ja” i konieczność szczególnej ostrożności w przełamywaniu obron.

Efekt terapeutyczny

Kiedy pacjent przejdzie przez doświadczenie poczucia winy:

• ustępuje przymus samokarania,
• słabnie prześladowcze superego,
• możliwe staje się przeżycie zarówno wściekłości, jak i miłości wobec tego samego obiektu,
• pojawia się bardziej zintegrowane ego.

Pacjent może powiedzieć:
„Czuję ulgę. Jestem bardziej sobą.”

Poczucie winy może być źródłem samokarania. Ale może też stać się bramą do integracji.